Bí ẩn về thuỷ tinh sa mạc vàng Lybia – LDG

bi-an-ve-thuy-tinh-vang-giua-sa-mac-libya-co-the-ban-chua-biet (1)

Thuỷ tinh sa mạc vàng Lybia – LDG đã được tạo ra sau khi một thiên thạch đã lao vào Trái Đất cách đây 29 triệu năm trên sa mạc Great Sand Sea (Libya). Đây là loại thủy tinh quý hiếm được hình thành từ nhiệt và áp suất khổng lồ khi thiên thạch rơi.

 

Sa mạc Great Sand Sea có diện tích 72.000km², trải dài từ phía Đông Nam Libya đến vùng Tây Nam của Ai Cập. Đây cũng là nơi duy nhất trên Trái Đất có thể tìm thấy vật liệu thủy tinh màu vàng bí ẩn.

Lần đầu tiên, các chuyên gia mô tả vật liệu quý hiếm này trong một bài báo khoa học được xuất bản vào năm 1933 và gọi nó là thủy tinh sa mạc vàng Libya (LDG).

Thủy tinh vàng được tìm thấy trên sa mạc Great Sand Sea

Các nhà sưu tập khoáng sản từ lâu đã đánh giá cao thuỷ tinh vàng sa mạc vì vẻ đẹp khác biệt cùng các đặc tính bí ẩn của nó. Thủy tinh sa mạc vàng còn được tìm thấy trên một mặt dây chuyền trong lăng mộ của vua Tutankhamun – vị Pharaoh nổi tiếng thời Ai Cập cổ đại.

Nguồn gốc của thủy tinh vàng là một bí ẩn trong nhiều thế kỷ. Sự hình thành của nó đã gây tranh luận lớn trong cộng đồng khoa học.

Thủy tinh vàng được tìm thấy trên mặt dây chuyền của vị Pharaoh thời Ai Cập cổ đại

Ánh sáng, các quá trình địa chất kỳ lạ, thậm chí núi lửa trên Mặt Trăng đều được cho là có thể tạo ra vật liệu này.

Trong 25 năm qua, các nhà nghiên cứu tập trung vào hai kịch bản: thủy tinh vàng hình thành do một thiên thạch đâm xuống sa mạc, hoặc do vụ nổ trên không của một thiên thạch. Theo nghiên cứu mới trên tạp chí American Mineralogist , giả thuyết đầu tiên có thể chính xác, IFL Science hôm 24/11 đưa tin.

bi-an-ve-thuy-tinh-vang-giua-sa-mac-libya-co-the-ban-chua-biet (1)

Một mẫu vật thuỷ tinh sa mạc vàng Lybia – LDG

Thủy tinh được tạo ra bằng cách nung chảy cát, nên đa số giả thuyết đều liên quan đến việc đưa một mức năng lượng khổng lồ đến vùng cát sa mạc giữa Ai Cập và Libya. Về mức nhiệt để biến cát thành thủy tinh, một vụ thiên thạch đâm hay thiên thạch nổ đều có thể đạt được vì chúng có thể tạo ra phản ứng tổng hợp ở nhiệt độ cao.

Giả thuyết thủy tinh vàng hình thành do một thiên thạch đâm xuống sa mạc đã được đưa ra

Mới đây, tạp chí De Gruyter đưa tin rằng, các chuyên gia quốc tế đã sử dụng công nghệ kính hiển vi tân tiến tìm ra câu trả lời.

“Mục tiêu chính của nghiên cứu mới là phân biệt giữa một vụ nổ trên không, như ở Chelyabinsk hay Tunguska, và một vụ đâm xuống bề mặt”, tiến sĩ Elizaveta Kovaleva tại Đại học Western Cape, tác giả chính của nghiên cứu cho biết.

Elizaveta Kovaleva – Tiến sĩ, Giảng viên tại Đại học Western Cape, người phụ trách chính của nghiên cứu

Trong nghiên cứu mới, nhóm chuyên gia tìm kiếm bằng chứng giúp phân biệt hai kịch bản. Thực tế, có một sự khác biệt quan trọng giữa một vụ đâm xuống bề mặt và một vụ nổ trên không. Dù tạo ra nhiệt độ cao và sóng xung kích trong không khí, vụ nổ trên cao không thể gây ra đủ áp lực xuống mặt đất để tạo ra một số khoáng chất nhất định. Vì vậy, các nhà khoa học tiến hành phân tích chi tiết thành phần của thủy tinh vàng.

Giả thuyết về vụ đâm xuống bề mặt Trái Đất của một thiên thạch được nghiêng về phần hơn

Elizaveta Kovaleva còn cho biết: “Chúng tôi đã nghiên cứu mẫu thủy tinh vàng sa mạc này bằng kỹ thuật kính hiển vi điện tử tân tiến nhất, nó cho phép chúng tôi phóng đại xuyên thấu các hạt vật liệu cực nhỏ (nhỏ gấp 20.000 lần so với độ dày của một tờ giấy) có trong mẫu vật”.

Họ sử dụng kính hiển vi điện tử truyền qua (TEM) để nghiên cứu các khoáng chất bên trong vật liệu này và tìm thấy những tinh thể oxit zircon tí hon (ZrO₂). Các nguyên tử bên trong tinh thể được sắp xếp theo những cách khác nhau, một số cách chỉ có thể hình thành trong những điều kiện nhất định.

Kính hiển vi điện tử truyền qua cho phép tìm thấy những tinh thể cực nhỏ

Theo Elizaveta, loại khoáng chất này được tìm thấy trong thủy tinh hình thành ở mức nhiệt độ từ 2.250°C – 2.700°C.

Một biến thể oxit zircon khác mà các chuyên gia quan sát thấy ở dạng rất hiếm được gọi là ortho-II hoặc OII, biến thể khoáng chất được hình thành ở áp suất rất lớn, khoảng 130.000 Átmốtphe (atm – “Đó là những hạt tí hon chỉ hình thành ở áp suất cực cao. Áp suất cao như vậy chỉ có thể được tạo ra ở lớp vỏ Trái Đất sau khi thiên thạch đâm xuống. Chúng được bảo tồn trong cát thủy tinh sa mạc vì chúng rất nhỏ”, Tiến sĩ Kovaleva giải thích.

bi-an-ve-thuy-tinh-vang-giua-sa-mac-libya-co-the-ban-chua-biet (1)

Hình ảnh cận cảnh về thuỷ tinh sa mạc vàng Lybia – LDG

Các bằng chứng về điều kiện áp suất và nhiệt độ cao như vậy đã cho thấy, thủy tinh vàng sa mạc có thể có nguồn gốc từ vụ va chạm thiên thạch với bề mặt Trái Đất.

Mặc dù các chuyên gia đã giải quyết được một phần bí ẩn, nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi chưa được giải mã hoàn toàn. Ví dụ như khi thiên thạch lao vào Trái Đất cách đây 29 triệu năm, vậy miệng hố va chạm hiện đang ở đâu trên sa mạc Great Sand Sea? Nó lớn đến mức nào? Hay phải chăng miệng hố đã bị xói mòn, biến dạng hoặc bị cát bao phủ nằm bên dưới?

Câu trả lời vẫn còn đang bỏ ngỏ…

Miệng hố va chạm hiện đang ở đâu trên sa mạc Great Sand Sea vẫn còn là câu hỏi chưa có lời giải đáp

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *